İnfertilite (kısırlık), korunmasız ve düzenli cinsel yaşama rağmen bir yıl içinde gebelik oluşmaması durumudur. 35 yaş ve üzerindeki kadınlarda bu süre altı ay olarak kabul edilir. İnfertilite kalıcı bir tanı değil, araştırılması gereken bir durumdur; çiftlerin önemli bir bölümü uygun değerlendirme ve tedaviyle çocuk sahibi olur.
Gebe kalamama şikâyeti için randevu alın
Değerlendirme çift olarak yapılır. İnfertilite nedenlerinin yaklaşık üçte biri erkeğe, üçte biri kadına aittir; kalan bölümde her ikisinde birden etken bulunur ya da neden saptanamaz. Bu nedenle sürece yalnızca kadının tetkik edilmesiyle başlanması zaman kaybettirir. İlk basamakta erkek için sperm tahlili istenmelidir.
Ne zaman beklemeden başvurulmalı?
- Kadının yaşı 35 ve üzerindeyse (6 ay sonra)
- Kadının yaşı 38 ve üzerindeyse (beklemeden)
- Adetler düzensizse veya hiç görülmüyorsa
- Bilinen endometriozis, miyom veya yumurtalık ameliyatı öyküsü varsa
- Geçirilmiş pelvik enfeksiyon ya da dış gebelik öyküsü varsa
- Tekrarlayan gebelik kaybı varsa
- Erkekte testis ameliyatı, varikosel, kabakulak öyküsü ya da bilinen sperm sorunu varsa
- Taraflardan birinde kemoterapi/radyoterapi öyküsü varsa
Kadında değerlendirme
- Ayrıntılı görüşme: Adet düzeni, önceki gebelikler, ameliyatlar, kullanılan ilaçlar, sigara ve kilo öyküsü.
- Yumurtlama değerlendirmesi: Adet düzeni, gerekirse progesteron ölçümü.
- Yumurtalık rezervi: AMH, adetin 2–3. günü FSH/estradiol, ultrasonla antral folikül sayımı.
- Ultrason: Rahim yapısı, miyom, polip, kist değerlendirmesi.
- Tüplerin açıklığı (HSG — ilaçlı rahim filmi): Tüplerin geçirgen olup olmadığı incelenir.
- Hormon testleri: Tiroid, prolaktin ve gerektiğinde diğer hormonlar.
- Histeroskopi: Rahim içi şüpheli bulgu varsa tanı ve tedavi amaçlı yapılabilir.
Erkekte değerlendirme
İlk ve en önemli tetkik sperm tahlilidir (spermiyogram). Basit, hızlı ve ucuz bir testtir; buna rağmen sıklıkla atlanır. Sonuç normal dışıysa 2–3 ay sonra tekrarlanır ve gerekirse üroloji değerlendirmesi, hormon testleri ya da genetik inceleme eklenir.
Tedavi seçenekleri
Yaşam tarzı düzenlemeleri
- Sigaranın bırakılması — hem yumurta hem sperm kalitesini doğrudan etkiler
- Kilo dengesi — hem fazla kilo hem aşırı zayıflık yumurtlamayı bozar
- Alkolün azaltılması
- Erkekte aşırı sıcak ortamlardan (sauna, kucakta dizüstü bilgisayar) kaçınılması
- Folik asit kullanımına gebelik öncesinde başlanması
Yumurtlama tedavisi
Yumurtlama sorunu olan kadınlarda ilaçla yumurtlamanın sağlanması ilk basamaktır. Özellikle polikistik over sendromunda yüksek başarı sağlar. Tedavi ultrason takibi ile yürütülür.
Aşılama (IUI)
Hazırlanmış spermin rahim içine verilmesidir. Hafif erkek faktörü, açıklanamayan infertilite ve bazı yumurtlama sorunlarında tercih edilir. Tüplerin açık olması gerekir.
Tüp bebek (IVF)
Tüplerin kapalı olduğu, ileri erkek faktörünün bulunduğu, yaşın ilerlediği veya diğer yöntemlerden sonuç alınamayan durumlarda uygulanır.
Doğru zamanlama
Gebelik şansı en yüksek dönem, yumurtlamadan önceki 5 gün ile yumurtlama günüdür. 28 günlük düzenli bir döngüde bu genellikle 10.–16. günlere denk gelir. Her gün ilişki gerekmez; bu dönemde gün aşırı ilişki yeterlidir. Kayganlaştırıcıların bir kısmı sperm hareketini olumsuz etkileyebilir.
Sık sorulan sorular
Bir yıldır deniyoruz, geç mi kaldık?
Hayır. Bir yıl, değerlendirmeye başlama eşiğidir. Önemli olan süreci daha fazla uzatmadan araştırmaya başlamaktır.
Eşimin tahlili şart mı?
Evet. Nedenlerin yaklaşık yarısında erkek faktörü rol oynar. Sperm tahlili yapılmadan kadına yönelik tedaviye başlamak zaman kaybettirir.
Stres gebe kalmayı engeller mi?
Stres tek başına başlıca neden değildir, ancak yumurtlama düzenini etkileyebilir. Yine de diğer nedenler araştırılmadan sürecin strese bağlanması doğru olmaz.
Tüplerim kapalıysa gebe kalabilir miyim?
Her iki tüp kapalıysa doğal yolla gebelik beklenmez; bu durumda tüp bebek uygun seçenektir.
Yaş ne kadar önemli?
En belirleyici etkendir. 35 yaşından sonra yumurta sayısı ve kalitesi belirgin şekilde azalır; bu nedenle karar geciktirilmemelidir.
Bitkisel ürünler gebe kalmayı kolaylaştırır mı?
Etkinliği gösterilmiş bir bitkisel ürün yoktur. Bazıları hormonal tedavilerle etkileşebilir; kullanmadan önce hekiminize danışın.
İlgili sayfalar
Çalışma saatleri ve iletişim
Muayenehane Şirinyer’dedir ve çalışma saatleri 09.00 – 18.00 arasıdır. Bu saatler dışında WhatsApp hattımız her zaman açıktır; yazdığınızda en kısa sürede dönüş yapılır.
Çift olarak değerlendirme için arayın
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Şikâyetlerinizin nedeni ve izlenecek yol, ancak muayene ve gerekli tetkikler sonrasında kişiye özel belirlenebilir.